Je raakt meestal niet van de ene op de andere dag uitgeput. Het begint klein. Je wordt wat vermoeider wakker, hebt vaker koffie nodig om op gang te komen en rond drie uur ’s middags zakt je energie steeds vaker weg. Aan het einde van de dag heb je weinig meer over, maar ondertussen functioneer je nog wel. Je werkt, sport misschien, zorgt voor anderen, doet boodschappen en spreekt af. Dus zo erg zal het wel niet zijn, toch?

En juist daarin zit het risico. Niet alleen in het feit dat je moe bent, maar vooral in het feit dat je eraan went.

Waarom voel je je steeds moe en uitgeput?

In het begin valt het je nog op dat je moe wakker wordt, maar wanneer dat iedere ochtend gebeurt, stop je vanzelf met erover nadenken. Je zet koffie en gaat door. Die hoofdpijn aan het einde van je werkdag zal wel door het beeldscherm komen. Die stijve nek komt vast doordat je verkeerd hebt gelegen of gezeten. Je korte lontje ligt aan een drukke week en die opgeblazen buik aan iets wat je hebt gegeten.

En dat je ’s avonds uitgeput op de bank zit, maar alsnog niet kunt ontspannen? Je bent nu eenmaal iemand die altijd bezig is.

Voor ieder signaal afzonderlijk is wel een verklaring te bedenken. Maar wanneer meerdere klachten tegelijk ontstaan en steeds vaker terugkomen, is het verstandig om naar het totaalplaatje te kijken. Misschien vraagt je lichaam al langere tijd meer herstel dan het krijgt.

Welke signalen wijzen op onvoldoende herstel?

Signalen die kunnen passen bij een lichaam dat onvoldoende herstelt, zijn bijvoorbeeld:

• moe wakker worden;
• koffie nodig hebben om op gang te komen;
• steeds vaker een middagdip krijgen;
• regelmatig hoofdpijn of een stijve nek hebben;
• snel overprikkeld raken;
• een korter lontje hebben;
• regelmatig een opgeblazen buik ervaren;
• moe zijn, maar niet kunnen ontspannen;
• vaak wakker worden tussen 02.00 en 04.00 uur;
• zware benen hebben zonder intensief te hebben gesport;
• steeds onrustiger slapen;
• veel piekeren;
• meer behoefte hebben aan suiker.

Eén van deze signalen betekent natuurlijk niet direct dat je lichaam uitgeput raakt. Deze klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Maar herken je er meerdere, komen ze steeds vaker terug en merk je dat je meer moeite moet doen om je normale dag vol te houden? Dan geeft je lichaam je wel belangrijke informatie.

Waarom helpt meer rust niet altijd tegen vermoeidheid?

We zien klachten vaak als iets irritants dat zo snel mogelijk weg moet. We drinken koffie tegen de vermoeidheid, nemen iets tegen de hoofdpijn, zeggen afspraken af wanneer we overprikkeld zijn en proberen in het weekend extra lang te slapen. Daarmee dempen we het signaal, maar kijken we nog niet naar de reden waarom het ontstaat.

Je lichaam probeert je niet tegen te werken. Het probeert aan te geven dat de balans tussen wat je ervan vraagt en wat je teruggeeft langzaam aan het verschuiven is.

Dat betekent niet automatisch dat je minder moet werken, minder moet sporten of alle stress uit je leven moet verwijderen. Stress is namelijk niet het probleem. Je hebt stress nodig om wakker te worden, te presteren, te bewegen en jezelf te ontwikkelen. Het wordt pas een probleem wanneer je lichaam na inspanning onvoldoende terugschakelt naar herstel.

Alleen meer rust nemen is daarom niet altijd de oplossing. Je kunt de hele avond op de bank liggen, maar ondertussen nog steeds prikkels verwerken, piekeren of met je telefoon bezig zijn. Je doet dan wel minder, maar dat betekent niet automatisch dat je lichaam ook herstelt.

Waarom ben je moe, maar kun je niet ontspannen?

Veel mensen denken dat ze vanzelf zullen ontspannen zodra ze maar moe genoeg zijn. Maar misschien herken je juist het tegenovergestelde. Je bent de hele dag moe en verlangt naar de bank. Zodra je eindelijk zit, word je onrustig. Je pakt je telefoon, staat weer op om iets te doen of bedenkt ineens vijf dingen die je nog moet regelen. Ook wanneer je in bed ligt, blijft je hoofd doorgaan.

Dat klinkt tegenstrijdig, maar je kunt lichamelijk uitgeput zijn terwijl je lichaam nog steeds in de actiestand staat. Je hebt dan niet alleen meer rust nodig. Je lichaam moet ook opnieuw leren schakelen tussen ‘aan’ en ‘uit’.

Je hoeft bovendien niet volledig thuis te zitten voordat je herstel tekortschiet. Vaak zijn er al veel eerder signalen. Je energie neemt langzaam af, je slaap wordt onrustiger, je verdraagt minder prikkels en je hebt steeds meer nodig om jezelf door de dag heen te trekken. Toch blijven veel mensen doorgaan zolang het nog nét lukt. Want hé… het gaat toch nog? Even doorzetten…

Maar kunnen doorgaan betekent niet automatisch dat het goed met je gaat. Wanneer je pas luistert als je lichaam je letterlijk tot stilstand dwingt, duurt de weg terug vaak langer. Daarom is het belangrijk om de eerdere signalen serieus te nemen. Niet vanuit angst, maar vanuit het besef dat je lichaam je waardevolle informatie geeft.

Wat kun je doen als je lichaam onvoldoende herstelt?

De oplossing is niet voor iedereen hetzelfde. Bij de één ligt de grootste winst in slaap en dagritme. Bij de ander spelen voeding, ademhaling, hormonen, beweging of langdurige mentale belasting een belangrijke rol. Vaak is het een combinatie.

Daarom geloof ik niet in één losse tip of een snelle oplossing. Je wilt onderzoeken waarom jouw lichaam moeite heeft om te herstellen en wat het nodig heeft om weer beter te kunnen schakelen. Zodat je niet alleen blijft functioneren, maar je ook weer goed gaat voelen. Zodat je wakker wordt met energie, je hoofd weer ruimte heeft en je na een drukke dag ook echt kunt terugschakelen.

Vermoeidheid kan een keer voorkomen. Maar eraan wennen dat je jezelf iedere dag door de dag heen moet trekken? Dat hoeft niet je nieuwe normaal te zijn.

Benieuwd naar wat jij nodig hebt? Stuur me gerust een berichtje, dan denk ik met je mee.