Het is zaterdag. Je wekker staat uit, je hoeft nergens heen en je hebt je voorgenomen om eens lekker uit te slapen.

En dan word je om 06.30 uur wakker.

Of erger nog, er staat een kind naast je bed dat vindt dat de dag nu écht begonnen is. 😂 Lekker dan.

Maar wist je dat vroeg wakker worden in het weekend helemaal niet zo gek is? Sterker nog, als je doordeweeks een vast slaapritme hebt, kan het juist een teken zijn dat je biologische klok daar lekker op draait.

En die biologische klok is belangrijker voor een goede nachtrust dan veel mensen denken.

Waarom je biologische klok zo belangrijk is om goed te slapen

Je biologische klok helpt je lichaam bepalen wanneer het tijd is om wakker te zijn en wanneer je slaperig wordt. Die klok reageert onder andere op licht en op je dagelijkse slaap- en opstaantijden.

Sta je doordeweeks meestal rond 06.30 uur op? Dan raakt je lichaam gewend aan dat ritme. En dus is het helemaal niet vreemd als je op zondag ook rond die tijd wakker wordt.

Je biologische klok weet namelijk niet dat het weekend is. Die denkt niet: “O, gezellig, zaterdag. Dan slapen we vandaag tot 09.30 uur.” Was het maar zo makkelijk. 😉

Een regelmatig slaapritme helpt je lichaam om op de juiste momenten slaperig en wakker te worden. En dat kan het makkelijker maken om ’s avonds in slaap te vallen en ’s ochtends op te staan.

Dat is dus één van de redenen waarom ik altijd zoveel aandacht besteed aan wat je overdag doet. Goed slapen begint niet pas wanneer je in bed stapt.

Ik slaap zelf eigenlijk nooit uit

Ik word vrijwel iedere dag tussen 06.00 en 06.30 uur wakker. Ook op zondag.

En daar vinden mensen vaak wat van. “Maar slaap jij dan nooit eens lekker uit?”

Nou, eigenlijk niet. De keren dat ik langer blijf liggen of uitslaap, voel ik me vaak juist minder fit. Terwijl ik het heerlijk vind om gewoon op te staan.

En nee, dat betekent niet dat ik op zondag om 06.30 uur al mijn to-dolijst aan het afwerken ben. Soms wel, maar vaker niet.

Onze training begint pas om 09.30 uur dus dat is de uitgelezen kans om rustig aan te doen. Dus we drinken samen rustig koffie, hangen wat, en doen lekker niks.

Maar ik ben dus wel gewoon om 06.30 uur opgestaan. 😉 Voor mij is dat juist een heerlijke zondagochtend. Geen haast, geen verplichtingen en alle tijd om rustig wakker te worden.

Want uitslapen en uitrusten zijn niet hetzelfde.

Is uitslapen in het weekend dan slecht voor je?

Nee hoor. Je mag echt wel uitslapen. Alleen is het slim om jezelf af te vragen waarom je dat wilt. Heb je de afgelopen nachten te weinig geslapen en ben je hartstikke moe? Dan kan extra slaap juist fijn en nodig zijn.

Maar word je vanzelf wakker, heb je voldoende geslapen en voel je je fit? Waarom zou je dan blijven liggen omdat het toevallig zondag is? Soms maken we van uitslapen bijna een verplichting.

Je kijkt om 06.30 uur op de klok en denkt: “Nee hè, ik kan eindelijk uitslapen!” Vervolgens blijf je liggen, probeer je opnieuw in slaap te vallen en raak je steeds geïrriteerder omdat het niet lukt.
Nou, dat klinkt als een heerlijk ontspannen begin van je weekend. 😉

Als je uitgeslapen bent, mag je gewoon opstaan.

Waarom voel je je soms minder fit na uitslapen?

Misschien herken je het wel. Je slaapt op zondag twee uur langer dan normaal en wordt wakker met een zwaar hoofd. Terwijl je juist dacht dat je er lekker fit van zou worden.

Dat kan verschillende oorzaken hebben.

Je kunt bijvoorbeeld wakker worden vanuit een diepere slaapfase. Dan heb je tijdelijk last van slaapinertie, dat suffe gevoel waarbij je hoofd nog niet helemaal meedoet.

Ook kan een groot verschil tussen je doordeweekse ritme en je weekendritme je biologische klok wat in de war brengen. Dat betekent niet dat langer slapen altijd verkeerd is. Als je slaaptekort hebt, kan extra slaap juist helpen.

Maar meer uren in bed betekenen niet automatisch dat je je fitter voelt. En dat merk ik zelf dus ook altijd.

En hoe zit het met kinderen die je iedere ochtend vroeg wakker maken?

Oké, ik snap dat je niet meteen staat te juichen als je kind om 05.45 uur naast je bed staat. Zeker niet als je zelf pas om 01.00 uur bent gaan slapen. 😂

Maar er zit wel een verschil tussen vroeg wakker worden omdat je voldoende hebt geslapen en vroeg wakker gemaakt worden terwijl je eigenlijk nog hartstikke moe bent.

Een vast ritme is fijn voor je biologische klok, maar het maakt slaaptekort niet ineens gezond. Dus als je kinderen je iedere ochtend vroeg wakker maken en jij structureel te weinig slaapt, dan is het belangrijk om te kijken hoe je toch voldoende slaap kunt krijgen.

En word je gewoon lekker fit wakker? Dan hoef je van dat vroege tijdstip geen probleem te maken. Misschien is die rustige ochtend juist best fijn. Al moet je kind daar natuurlijk ook een beetje aan meewerken. 😉

De klok is verzet. Wat doet dat met je biologische klok?

Twee keer per jaar verzetten we de klok. In het voorjaar een uur vooruit en in het najaar een uur achteruit. Alleen krijgt je biologische klok daar geen uitnodiging voor.

Die past zich niet van het ene op het andere moment aan omdat wij de wijzers verzetten. Daardoor kun je tijdelijk merken dat je eerder of later wakker wordt, of op een ander tijdstip slaperig bent dan normaal.

De één merkt er bijna niets van, terwijl de ander er een paar dagen last van heeft.

Gelukkig hoef je daar meestal geen ingewikkeld plan voor te maken. Je kunt je lichaam helpen door je dagelijkse ritme zoveel mogelijk vast te houden en overdag voldoende daglicht te krijgen.

Hoe houd je je slaapritme in het weekend op orde?

Je hoeft echt niet iedere dag op de minuut hetzelfde te doen. Je wilt tenslotte ook gewoon kunnen genieten van je weekend. Maar met deze vijf dingen maak je het jezelf een stuk makkelijker.

1. Sta ongeveer rond dezelfde tijd op

Als je doordeweeks om 06.30 uur opstaat en in het weekend pas om 10.30 uur, kan het zondagavond lastiger worden om op tijd in slaap te vallen. Je lichaam is dan namelijk aan een ander ritme begonnen. Probeer grote verschillen daarom te beperken. Een verschil van ongeveer 1.5 uur is voor veel mensen een prima uitgangspunt.

2. Kijk ook eens naar je bedtijd

Moet je ieder weekend flink uitslapen omdat je doordeweeks doodmoe bent? Dan zou ik vooral eens naar je avonden kijken. Hoe laat ga je eigenlijk naar bed? En hoeveel slaap krijg je werkelijk?
Want als je iedere week te weinig slaapt, los je dat niet helemaal op door op zondag een paar uur langer te blijven liggen.

Misschien zit de grootste winst juist in wat je doordeweeks anders kunt doen.

3. Maak van vroeg wakker worden geen probleem

Word je om 06.30 uur wakker en voel je je goed? Sta dan lekker op. Je hoeft niet te blijven liggen omdat het weekend is. En nee, je hoeft ook niet meteen je administratie te doen, de was aan te zetten of de badkamer te poetsen.

Je mag ook gewoon met een kop koffie op de bank zitten. Rust nemen kan prima terwijl je wakker bent.

4. Ga in de ochtend even naar buiten

Daglicht helpt je biologische klok om te herkennen dat de dag begonnen is. Dus trek die gordijnen open en ga, als het kan, even naar buiten. Dat hoeft echt geen wandeling van een uur te zijn. Even buiten koffie drinken of een klein rondje lopen kan al een fijne manier zijn om je dag te beginnen.

5. Luister naar je slaapbehoefte, niet alleen naar de klok

Dit vind ik misschien wel de belangrijkste. Want een vast ritme is fijn, maar voldoende slaap is minstens zo belangrijk.

Ben je uitgerust en word je vanzelf wakker? Prima.
Ben je nog doodmoe omdat je nachten kort of onderbroken zijn? Dan heb je waarschijnlijk meer slaap nodig.

Het gaat dus niet om zo vroeg mogelijk opstaan. Het gaat om een ritme dat bij je past én waarin je voldoende slaapt.

Moet je proberen verder te slapen als je in het weekend vroeg wakker wordt?

Dat hangt ervan af. Word je wakker, voel je je uitgerust en ben je klaar voor de dag? Dan hoef je jezelf niet te dwingen om verder te slapen.

Ben je nog slaperig en heb je de mogelijkheid om wat langer te slapen? Dan mag je jezelf die rust natuurlijk gunnen.

Maar lig je klaarwakker in bed en raak je steeds gefrustreerder omdat het niet lukt? Blijf dan niet eindeloos proberen.

En als je regelmatig veel te vroeg wakker wordt terwijl je nog moe bent, is dat iets anders dan vanzelf uitgeslapen zijn. Dan is het verstandig om verder te kijken naar je slaap.

Goed slapen begint met een ritme dat bij jou past

Dus nee, je hoeft echt niet iedere zondagochtend om 06.30 uur naast je bed te staan. Maar als je dat vanzelf doet en je voelt je goed, is daar helemaal niets mis mee.

Sterker nog, die regelmaat kan je juist helpen om ook doordeweeks goed te slapen.
En wil je graag een rustige zondagochtend? Dan hoef je daar echt niet tot 10.00 uur voor in bed te blijven liggen.

Ik blijf voorlopig gewoon lekker om 06.30 uur opstaan. Samen koffie drinken, een beetje hangen en om 09.30 uur trainen.

Heerlijk toch?

Je hoeft niet méér te slapen omdat het weekend is. Je mag vooral leren herkennen wanneer je genoeg hebt geslapen en wat jouw lichaam nodig heeft.

Nieuwsgierig of jij voldoende slaap krijgt? Vul dan hier de slaapanalyse in!

Keep it simple, Keep it Sleepy, Stress less.